In Noord Brabant, aan de rand van de Biesbosch, beweegt de Elshoutse zeedijk zich meanderend door het landschap tussen Doeveren en Drunen. Het is een dijk met een grillige vorm, waarvan de 'littekens', in de loop der eeuwen door mens en natuur aangebracht, herinneren aan strijd, stormen en overstromingen. De Zeedijk verdeelt het omliggende land in tweeën. Niet alleen visueel, maar ook feitelijk: ze doorsnijdt enerzijds de rivierklei en anderzijds de zeeklei, de droge en de natte gronden. 

De Elshoutse zeedijk stamt uit de Middeleeuwen. Diverse wielen getuigen van een bewogen verleden. Sinds de rivierverbetering uit de jaren dertig van de twintigste eeuw en de sluiting van de diverse overlaten, vormt deze dijk geen primaire waterkering meer. Daardoor is de dijk een beetje 'vergeten'. De laatste jaren neemt de waardering voor de dijk als structurerend element in het landschap toe. Een recreatief fietspad trekt bijvoorbeeld veel recreanten. Tot nu toe was de benadering van de dijk vanuit de overheid gericht op behoud. Deze defensieve houding is omgebogen naar een actieve: de cultuurhistorische waarden moeten meer en beter worden benut. De cultuurhistorische waarden waren dan ook leidend bij het opstellen van het actieplan, zoals opgesteld in dit Belvedereproject.  

De gemeente Heusden gaf Adviesbureau Cuijpers opdracht om een cultuurhistorische analyse van de Elshoutse Zeedijk en omgeving te maken, aan de hand waarvan aanbevelingen gedaan konden worden voor zowel bescherming als ontwikkeling van deze zeedijk en haar omgeving. Res nova heeft deze opdracht voor Adviesbureau Cuijpers uitgevoerd.

De gemeente Heusden wil samen met waterschap De Maaskant komen tot een integrale structuurvisie met als doel het verbeteren van de ruimtelijke structuur in de omgeving van de Elshoutse Zeedijk. Een actieplan zou de aanwezige cultuurhistorische waarden tot hun recht laten komen:

• op het gebied van de ruimtelijke ordening zou er meer gebruik gemaakt moeten worden van de specifieke kwaliteiten bij de gebiedsinrichting en functieverandering

• ten aanzien van recreatie en toerisme zouden delen van het gebied ook toegankelijk gemaakt moeten worden voor wandelaars, en er zouden rust- en uitzichtpunten aangebracht kunnen worden. Tot nu toe kreeg het aangrenzende buitengebied nauwelijks aandacht

• op het gebied van educatie kan de kennis van de eigen woon- en leefomgeving bevorderd worden, zowel voor volwassenen als kinderen.

Meer in het algemeen kan de dijk een verbeterde landschappelijke structuurdrager zijn en blijven, als de planvorming en de inrichting van het gebied en zijn omgeving daarop worden afgestemd.   

Het project is uitgevoerd met behulp van een Belvederesubsidie. Meer informatie over dit project en andere kunt u vinden op de web site www.belvedere.nu onder Projecten. Inmiddels heeft de plaatselijke heemkundekring - uitgaande van de tekst van Margreeth Bangert - een publicatie over het onderzoek naar en de potenties van de Zeedijk uitgegeven, die u binnenkort vanaf onze website kunt downloaden.

Het onderzoek is uitgevoerd door drs Margreeth Bangert met assistentie van ing Annemie Dormans.