Het buitenhuis Graeterhof, gelegen in de gemeente Swalmen, verwisselde in
de zomer van 2001 van eigenaar. Du moment dat het gebouw in handen kwam van de
familie Peat, werd met voortvarendheid een plan de campagne ontwikkeld om het
huis te renoveren en geschikt te maken voor hedendaagse bewoningseisen. Met
name het monumentale karakter van het complex en de grote mate van
achterstallig onderhoud stelden de nieuwe eigenaren voor problemen. Dit
oversteeg het gebruikelijke bouwvakniveau. Dat extra expertise nodig zou zijn,
werd helemaal duidelijk toen bleek dat Graeterhof in het kader van het
Monumentenselectieproject 1850-1940 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg
op de nominatie stond rijksmonument te worden. Op het moment van aankoop was
de procedure afgerond en was het enkel nog wachten op een handtekening van de
staatssecretaris. Deze volgde 17 november 2001.
Om meer zicht te krijgen op de consequenties van de
status van potentieel rijksmonument besloten de eigenaren nader onderzoek in
te stellen. Primair moesten de formele gevolgen van de bescherming in kaart
worden gebracht. In verband daarmee werd contact gezocht met de Rijksdienst
voor de Monumentenzorg. Daar rolde al spoedig het advies uit om met de
‘restauratie’ te anticiperen op de positieve beslissing van de
staatssecretaris. Dit achtte men in het belang van zowel het monument als van
de eigenaren om hun recht op subsidie, restauratiehypotheek en fiscale
mogelijkheden te waarborgen.
De familie Peat heeft toen een
cultuurhistorische analyse met waardenstelling te laten verrichten om te
achterhalen welke hoogwaardige onderdelen, elementen en/of facetten in het
geding zouden zijn bij de monumentenvergunning, het subsidietraject en het
fiscaal verhaal. De redengevende omschrijving bij het aanwijzingsbesluit van
de staatssecretaris bleek daarvoor ontoereikend. Alleen al de grote
hoeveelheid interne bouwsporen was niet in kaart gebracht, terwijl de
redengevende omschrijving bovendien voorbijging aan de vroegere aanwezigheid
van een hoeve ‘rondom’de huidige Graeterhof waarvan delen van de
buitenmuren in het huidige pand geïncorporeerd zijn.
Zowel de vraag hoe daar mee om te gaan, als de positie
binnen het toen nog geldende subsidie- en fiscale traject vergden nader
onderzoek. Behalve het cultuurhistorisch onderzoek werd daarom ook een
gebrekenplan opgesteld.
Beide onderzoeken hebben gediend als basis voor de inmiddels voltooide interne werkzaamheden en vormden de bouwstenen van Fiscaal verhaal© Graeterhof. Met dit Fiscaal verhaal© werd voor de familie Peat een maximum aan fiscaal aftrekbare kosten bereikt en de zeer gunstige lening bij het NRF afgesloten.
